::: EĞİTİMCİLER BİRLİĞİ SENDİKASI ::: GAZİANTEP ŞUBESİ :::

5510 Sayılı Yasanın kimi maddelerinde Anayasa Mahkemesi'nin kararına istinaden değişiklik yapan mevcut taslakta yapılan değişiklikler çalışanlar arasında eşitsizliği daha da derinleştirmekte, sağlık hizmetlerinden yararlanmayı ve emeklilik şartlarını zorlaştırmaktadır.

Yasanın temel dayanağının sosyal güvenlik sistemindeki milyar YTL’lere varan finansman açıklarını kapatmak olduğu bilinmekle birlikte yapılan düzenlemelerde prim artışı gibi doğrudan finansman sağlayıcı tedbirler yerine daha çok özlük haklarında gerilemeler yer alması dikkat çekmektedir.

Sosyal güvenlik alanında yapılacak bu reformdan önce kamu reformu yapılmalıdır. Gerek kamu kurum ve kuruluşları arasındaki ücret dengesizlikleri gerekse işçiler ve memurlar arasındaki ücret dengesizlikleri düzeltilmelidir. Ondan sonra kamu çalışanları ve işçileri ile diğer çalışanların sosyal güvenlikleri ile ilgili düzenlemeler yapılmalıdır. Çalışma koşulları iyileştirilmeden, ücret dengesizliği giderilmeden çalışanlar arasında norm ve standartlar birliği sağlanmadan sosyal güvenlik alanındaki farklılıklar giderilemez, norm ve standart birliği sağlanamaz. Taslakta çalışanların ve sağlık hizmetlerinden yararlanacakların mevcut haklarında birçok gerileme yapılırken göze çarpan bazı özel durumlar şu şekilde özetlenebilir:

Emzirme yardımı asgari ücretin 1/3'ü tutarında iken 1/10'a düşürülmüştür. Avrupa Birliğinde anne sütünü teşvik edici tedbirler alınırken ülkemizde bu konuda geriye gidiş kabul edilemez bir durumdur.
Yasanın hizmet kapsamında olsa bile "hizmetten yararlanma" sırasında ödenecek bedel ve tedavi ve uygulamalardaki "katılım payı" ödemesini zorunlu kılmıştır. Hastalıkların tanı ve tedavisi sürecinde kullanacak "ilaç ve diğer tedavi bedelleri" ile ilgili ödenecek katılım payı da (yasaya göre en çok %20 oranında olacak) sağlığın finansmanı bakımından yoksullar açısından önemli bir yük yaratacaktır. Çalışanların ayakta tedavi ve yatarak tedavi edilmesi sırasında kendisinden hiçbir ücret talep edilmemelidir.

Engellilerin emekli olabilmeleri için gerekli 15 yıllık çalışma şartı 18 yıla çıkarılmıştır.
Daha önce 4 / a - b maddelerine göre çalışanlar 5 yıl 1800 gün hizmet şartına göre emekli olabilecekken taslağa göre bu şart 10 yıl 1800 güne çıkartılmaktadır.
Ölüm aylığı bağlama şartı 900 günden 1800 güne çıkarılmıştır.

Fiili Hizmet Zammından yararlanabilmek için 3600 gün (10 yıl) fiilen çalışma şartı getirilmektedir. Emniyet, MİT ve TSK dışındakilere fiili Hizmet Süresi zammı 5 yılla sınırlandırılmıştır.

Genel Sağlık Sigortası, sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan yararlanmayı bir hak olarak tanımlanıyor ise de sigortalının "prim" ve "katılım payı" adı altında bir bedel karşılığında sağlık hizmetlerinden yararlanılmasını öngördüğünden, mevcut yasada sağlık bir "hak olmak" tan çıkarmaktadır.

Genel Sağlık Sigortası, finansmanın çalışanlardan alınacak primlerle karşılanmasını öngörüyor. Yani, herhangi bir nedenle yoksul (!) kategorisine girmeyen fakat prim de ödememiş olan yurttaşlar, sağlık hizmetlerinden yoksun kalabilecektir.

Sağlık sigortası için yoksulluk sınırı bugünkü haliyle 139,60 olarak belirlenmiştir. Aylık geliri bu miktarın üzerinde olanlar her ay 73 ile 475 YTL arasında genel sağlık sigortası primi ödemek zorunda kalacaklardır.

Yeni düzenleme ile özel hastanelerin hastalardan devletin açıkladığı fiyat listesinin üç katı kadar fark almasına olanak tanımaktadır.

Memurların emekliliklerinde şu an gösterge sistemi uygulanmaktadır. Yasa çıktıktan sonra işe giren memurlara ortalama kazanca göre emeklilik maaşı bağlanacaktır. Bu durum yasa çıktıktan sonra iki farklı şekilde emeklilik maaşı bağlanacak memur tanımını ortaya çıkartacağından iki farklı uygulama getirecektir. Bu da norm ve statülerin birliğinden ziyade norm ve statüleri ayrıştıracaktır.

Sağlık harcamalarını karşılamaya yönelik olarak ücretler veya kazançlardan kesilen primler ancak ücret ve kazancın kayıtlı olduğu ve tutarının bilindiği durumlarda doğru bir şekilde toplanabilir. Türkiye'de olduğu gibi, işgücünün sadece küçük bir kısmının kayıtlı olarak çalıştığı, birçoğunun aldığı ücret veya maaşın doğru olarak beyan edilmediği bir durumda kesinti olarak prim almanın ne kadar zor olacağı açıktır.

Zabit KEKEÇ
Şube Başkanı